اقتصاد بین الملل- سایت تخصصی دکتر رحیمی

پ- دانش اخلاقی، دانشی "براي خود[1]" است. "اندیشه يا تفکر اخلاقی[2]" ارتباط قابل توجهی با خود دارد.[3] ازطرف ديگر،‌ "حکمت فنی يا صناعت" بر خلاف غایت "حکمت عملی"، هدفي فراتر از خود را دنبال مي‏کند. درعوض، هدف حکمت عملی تا حد زیادی درونی است. ارسطو مي‏گويد: "غايت خلق‏کردن يا ساختن در نهايت، با فعل ساختن متفاوت است، درحالی‏که در عمل، هدف نمی‏تواند جدای از فعل خود باشد؛ يعني انجام درست کار،‌ خودش هدف است."[4] بنابراين مي‏توان گفت، "حکمت عملی" مورد مراجعه خويش يا خودمرجعی[5] است.

به دلايل بالاست که ارسطو روشن می‏سازد: "عمل"،‌ "ساختن" را کنترل می کند. او می‏گوید: "تفکر به‏خودی خود، چیزی را تغییر نمی‏دهد و فکری می‏تواند تغيير ایجاد کند که هدفمند و کاربردی باشد. همچنين این قاعده تفکر مولد را دربردارد، يعني کسي‏که چيزي می‏سازد، همیشه هدفی پیش‏رو دارد؛ و چيزي که ساخته مي‏شود خود غايت نيست بلکه تنها برای کسی و چيز ديگري ساخته شده است. درجايي‏که کار انجام شده به‏تنهايي هدف باشد و چون خوب انجام دادن، هدف است پس به این دلیل، خواستار اهداف است."[6] به‏عبارت دیگر، ویژگی خودمرجعیِ عمل‏کردن، عقلانیتي برای موقعیت تصميم‏سازي آن درخصوص خلق‏کردن يا ساختن است.

این نگرش، بی‏پرده‏گویی‏[7] خود را داراست، يعني کارکردي آشکار که بالاتر از کارکرد آشکارِ "ساختن" است. در هر دو فعاليت، یک روش تفکر مشاهده مي‏شود؛ یعنی، نیل به حقیقت[8]؛ اما نقش "بصيرت کاربردی[9]" در رسيدن به حقيقت، بالاتر از کارکرد شاعرانه يا خيالي[10] آن است، چراکه نیل به حقیقت در بصيرت کاربردي، متناظر با خواستار حق بودن است.[11] مي‏توان گفت که حکمت عملی همان "بصيرت کاربردی" است که به درستی با "عمل‏کردن" تنظیم شده باشد، یعنی همان "عقلانیت کاربردي يا عملي". همچنين، "حکمت فنی يا صناعت" آشکارا وسيلة غايي عقلانیت است که به‏درستی با "خلق‏کردن يا ساختن" تنظیم شده باشد. این مفهوم به این نتیجه می‏انجامد که "عقلانیت کاربردی[12]" باید بر "عقلانیت فنی يا صناعت[13]" حاکمیت داشته باشد.

[1] - for the sake of onself

[2] - ethical reflection

[3] - Gadamer, Hans-George, "The Problem of Historical Consciousness", in Interpretive Social Science: A Reader, ed, by Paul Rabinow and William M. Sullivan (Berkeley, University of California Press, 1979), pp. 140-144.

[4] - Aristotle, Nicomachean Ethics, VI, 1140 a 1-6.

[5] - self-referential

[6] - Aristotle, Nicomachean Ethics, VI, 1139 a 35; 1139 b 4.

[7] - disclosure

[8] - attainment of truth

[9] - practical intelligence

[10] - poietic

[11] - Aristotle, Nicomachean Ethics, VI, 1139 a 30-32.

[12] - practical rationality = phronesis

[13] - technical rationality = techne