اقتصاد اخلاق- (11)
ارسطو در چیزهایی که گفته ميشوند خوب هستند، ویژگیهای مشترکي را جستجو میکند. برخلاف افلاطون[1] که معتقد بود، شکل خاصي از "خوب" وجود دارد و تمام چیزهای خوب در آن "مشارکت" دارند، ارسطو اما معتقد است که برداشتهای متفاوتی از "خوب" میشود که هر کدام باید توسط یک هنر یا علم خاص و کاربردی مانند اقتصاد، استراتژی نظامی، پزشکی یا کشتیسازی یپگیری شوند. اما چنين ترتيبات ویژهاي میتواند بر اساس اهمیت مرتب شده باشد، بهطوریکه "خوب متعالی" به وسیله "خوبِ" کاربردیترین و کليترين "علم" که بقيه تابع آن هستند، تعریف شود. ميتوان گفت که در سطح فردی، چنین علم کلی، "اخلاقیات" است و در سطح اجتماعی، آنرا "سیاست" ميناميم.
ارسطو خوب متعالی را با "شادی[2]" شناسايي میکند که طبق تعریف او، همانا بهکاربردن استعدادهاي فکري انسان[3] است بنا بر پرهيزکاري[4]. خوبی انسان بهمثابه "فعاليت روح" که مطابق با پرهيزکاري است، تعریف میشود یا اگر چندين صفت پرهيزکاري و فضیلت[5] بشری وجود دارد، "خوبي" مطابق با بهترین و کاملترین آنهاست. ارسطو ميگويد: "افزون بر اینها، اين فعاليتي است که در تمام طول عمر در جريان است. به تعبيري، با یک گل بهار نمیشود (یک پرستو به معنی تابستان نیست[6]) يا روز خوبي نميشود. پس، یک روزِ خوب یا دورهاي کوتاه از زندگي خوب، به معنی خوشبختی و شادی انسان نیست."[7] بنابراین ، "شادی" دلالت بر احساسی است که در تمامي طول عمر جاری است.
اگر کسی را خوشبخت یا بداقبال بدانیم درواقع، دربارة زندگی او قضاوت کردهایم و نه احوالات یا افعال خاص او. ارسطو میگوید: "میتوان ارتباط بین شادی را ديد و بنابراين، تمام چيزهايي را که دربرگيرندة شادي هستند و تعليم داده شدهاند، فهمید؛ يعني، اگرچه پرهيزکاري غایت نهایی انسان نیست، بخشی ضروری از قالب زندگی او را شکل ميدهد؛ لذتی که انسان خوب از فعاليت پرهیزکارانه برده و متناسب با آن لذت میبرد؛ بخش اندکي از "آمال بیرونی[8]" برای وصف مشخصه رفاه[9] و نیکوکاری[10] بشر مورد نیاز است؛ و به همین ترتیب."[11]
[1] - Plato
[2] - happiness
[3] - natural human faculties
[4] - virtue
[5] - excellence
[6] - one swallow does not make a summer
[7] - Aristotle, Nicomachean Ethics, VI, 1098 a 18.
[8] - external goods
[9] - well-being
[10] - well-doing
[11] - MacIntyre, Alasdair, A Short History of Ethics, p. 63.
Alireza Rahimi Boroujerdi