5- در 1988، "توماس بری" کتاب "رؤیای زمین[1]" را منتشر کرد. او مي‏گويد: انسان و طبیعت باید در هماهنگی با يکدیگر زندگي کنند تا به‏طور صلح‏آمیز بر روی زمین به‏مثابه اجتماعي براي هر دو، نمو و رشد کنند. این راهي مطمئن به سوی آینده و رؤیای زمین است.

6- در دهة 2000 نيز انديشمندان غربي آثار ديگري را با نقطه‏نظرهاي مشابه منتشر کردند. براي مثال، "جيمز" در 2008 با انتشار اثر خود به بررسي اخلاقيات تغيير محيط طبيعي پرداخت.[2] در 2007، "نورت‏کات" با انتشار اثر بديع خود، اخلاقيات گرم‏شدن زمين را بررسي کرد[3] و در اوايل اين دهه،‌ يعني در 2002، "نيوتون" در شاهکار خود با عنوان "توسعة پايدار و زندگي اخلاقي" به‏طور مبسوط شرايط طبيعي بشر عصر جديد را به چالش کشيد و رابطة اخلاق و زندگي اخلاقي را با محيط‏زيست بررسي کرد[4].

در بررسي کلي،‌ مي‏توان نکات عمدة پژوهش‏هاي انديشمندان غربي را به‏قرار زير خلاصه کرد:

الف- انسان، زمین و طبیعت با يکديگر "نظام ساختماني[5]" را مي‏سازند که به‏طور متقابل به‏هم وابسته‏اند. بشريت، عضوی از زندگی اجتماعي زمیني است که به "دهکده‏اي جهانی[6]" تعبير شده است.

ب- بشر و طبیعت باید آن‏چنان رابطة دوستی و مشارکتي را با هم ایجاد کنند که به يکديگر وابسته باشند و ياري رسانند. اين رابطه ازنظر اخلاقي نبايد به‏صورت غالب و مغلوب یا ارباب و برده تعريف شود.

پ- امور طبیعی تنها به‏خاطر و برای بشر وجود ندارند، بلکه اهداف خاص خود را دارند. انسان‏ها نباید اهداف شخصی خود را جایگزین اهداف طبیعت کنند، بلکه باید به طبیعت و زندگی احترام بگذارند.

ت- لازم است که بر نگرش خودپرستي انساني غلبه کنيم و اين ایدة اخلاقي را که "همه چیز برروی زمین برابر و در هماهنگی کامل با يکديگرند"،‌ توسعه و گسترش دهيم. همان‏طور که "کوپر نیک[7]" منجم فاش ساخت،‌ زمین مرکز منظومه شمسی نیست، اخلاقیات زیست‏بومی کنونی نيز به ما می‏آموزند که انسانیت، مرکز زمین نیست.

درکنار منابع فلسفي غربي، منابع فلسفي مهم ديگري در فرهنگ‏هاي مختلف شرقي و حتي اخلاقيات سرخپوستي وجود دارد که رابطه ميان انسان و محيط‏زيست را روشن کرده‏اند و پيروان را به احترام و اطاعت از زيست‏بوم ترغيب مي‏کنند، درحالي‏که هرگونه سوءاستفاده و تخريب محيط‏زيست را مذموم مي‏شمارند. درادامه، ابتدا به اخلاقيات سرخپوستي اشاره کرده و سپس اخلاقيات مشرق‏زمين را پيرامون چگونگي رابطة انسان با طبيعت، بررسي خواهيم کرد.


[1] - Berry, Thomas, The Dream of Earth, Sierra Club Books (March 17, 1990)

[2] -Garvey, James, The Ethics of Climate Change: Right and Wrong in a Warming World (Think Now), Athlone Pr (March 21, 2008)

[3] - Northcott, Michael, s.,  A Moral Climate: The Ethics of Global Warming, Orbis Books (October 31, 2007)

[4] - Newton, Lisa, H., Ethics and Sustainability: Sustainable Development and the Moral Life, Prentice Hall (April 29, 2002)

[5] - organic system

[6] - global village

[7] - Copernicus