يکي از مظاهر فساد مالي رانت‏جويي شديدي است که به سبب سياست‏هاي انحصاري دولتي در اختيار عده‏اي خاص قرار مي‏گيرد. "رانت" را مي‏توان سودهاي انحصاريي تعبير كرد که افزون بر تمامي هزينه‏هاي مربوط به توليد يا خدمت، عايد مي‏شود.

اعتقاد براين‏است که رانت را علي‏الاصول سياست‏هاي كنترلي دولت از يک‏طرف و ضعف شديد اخلاقيات اقتصادي سبب شده و برخي از گروه‏هاي سياسي مخالف دولت، در فرآيند و گلوگاه‏هاي مناقشات سياسي، از آن عليه رقباي سياسي خود بهره مي‏گيرند؛ به‏همين ترتيب است انواع ديگري از فساد مالي از جمله: حق‏حساب، رشوه، اختلاس، تقلب و اخاذي که به‏طورمعمول، تعريف صريحي در بسياري از کشورهاي با نظام کنترلي و دولت‏سالار ندارند و بنا بر مقتضيات و شرايط خاص، از آن عليه مخالفين بهره‏برداري سياسي مي‏شود، ضمن آن‏که بخش قدرتمند سياسي که با استفاده از تمامي مظاهر فساد مالي، مقاصد خود را دنبال مي‏كنند، معمولاً از مصونيت قضائي برخوردارند.

جالب است كه در نظام‏هاي كنترلي در مقام سخن، بر مبارزه عليه مفاسد اقتصادي تأکيدات فراواني از طرف حاکميت مي‏شود و اشخاصي را که مرتکب يکي از مفاسد شده‏اند، ((علت)) معرفي مي‏کنند، و از طرفي تضميني هم نيست افرادي که به‏ اتهام فساد مالي دستگير و روانه زندان مي‏شوند، فداي ترتيبات سياسي موجود در جامعه نبوده، يا قرباني سياست‏هاي ضدونقيض اقتصادي نشده باشند. اما بايد در نظر داشت با وجود اين‏که در نظام‏هاي غيرکنترلي نيز مفاسد اقتصادي به‏چشم مي‏خورد، شکل آن‏ها با نظام‏هاي كنترلي دولت‏سالار متفاوت است.

يکي از تفاوت‏هاي عمده آن، ايجاد فضاي ((رقابتي)) است که مرتکبين به فساد مالي در ميدان رقابت اقتصادي، از طرف رقباي اقتصادي خود شناسائي و رسوا مي‏شوند. يکي ديگر از تفاوت‏ها، به چگونگي مبارزه عليه فساد مربوط مي‏شود.

در نظام‏هاي غيرکنترلي، ضابطين و مأمورين مبارزه با فساد اقتصادي، بخشي از ترتيبات اقتصادي محسوب نمي‏شوند، چراکه در اين قبيل از نظام‏ها، دولت وظيفة اقتصادي به‏دوش ندارد و بخش عمده‏اي از فعاليت‏هاي اقتصادي را به بخش خصوصي واگذار كرده است. رقبا به‏راحتي مي‏توانند هرگونه فسادي را شناسايي كرده و بنابراين، مسؤولين زيربط به مبارزه عليه آن برخيزند، هرچند عوامل درگير در فساد از قدرت سياسي- اقتصادي بالايي برخوردار باشند،‌ ولي درهرصورت فساد در هر دو نظام سياسي با توجه به درجة ضعف اخلاقيات در آن‏ها متفاوت و درعين‏حال قابل مشاهده است.